zaterdag 25 augustus 2012

Anorexia nervosa

Het leek me goed om een keer iets over eetstoornissen te schrijven. Ik denk dat het belangrijk is om (jonge) meiden (maar ook jongens!) hier wat meer bewust van te maken, en ook van de gevaren.

Bij het woord 'eetstoornis' wordt vaak meteen gedacht aan anorexia. Maar er zijn veel meer soorten eetstoornissen dan je misschien zou denken. Naast anorexia heb je natuurlijk ook boulimia (eetbuien afgewisseld met het compenseren daarvan), binge eating (heel veel eetbuien), anorexia athletica (gematigde voedselinname en heel veel sporten) en orthorexia (overmatig en obsessief 'gezond' eten). Die laatste 2 zijn officieel nog niet opgenomen in de DSM (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), simpel gezegd het psychiatrisch handboek. 

Ik wil het nu vooral met jullie hebben over de meest bekende eetstoornis, anorexia nervosa. Deze naam betekent letterlijk: "gebrek aan eetlust door nerveuze oorzaken". Deze naam is natuurlijk onjuist. De meesten patiënten hebben geen gebrek aan eetlust, maar proberen doelbewust hun hongergevoel te onderdrukken. Ze zijn als het ware verslaafd aan afvallen. Ook als zij al ernstig ondergewicht hebben. 

Bij iedereen uit de eetstoornis zich natuurlijk anders, maar er zijn wel een aantal kenmerken die bij veel patiënten voorkomen. Zo tellen veel mensen met anorexia continu calorieën, en staan ze zichzelf nauwelijks toe om te eten. Alleen voeding wat weinig calorieën bevat wordt gegeten. Sommigen eten helemaal geen vast voedsel meer en leven op sapjes en soepjes. Als er dan wel iets is gegeten, hebben velen de drang om dit weer te compenseren. Dit kan op verschillende manieren, zoals sporten, kotsen en laxeren.

Een misverstand is dat alle mensen met anorexia zichzelf dik  vinden. Bij velen komt dit wel voor, maar lang niet bij allemaal. Sommigen walgen zelfs van zichzelf  als ze in de spiegel kijken... niet omdat ze zichzelf zo dik vinden, maar juist omdat ze zo mager zijn! Waarom gaan ze dan niet 'gewoon' eten vraag je jezelf nu waarschijnlijk af? Dit is heel complex en lastig te begrijpen voor iemand die geen eetstoornis heeft. Vaak voelen deze meiden (maar ook jongens natuurlijk) zich  wel heel dik. Of hongeren zichzelf uit zodat ze niets hoeven te voelen. Als je heel weinig eet wordt je gevoel compleet afgevlakt. Alles komt veel minder binnen, en dit zou je misschien zelfs met een drug kunnen vergelijken. Niet eten om geen negatieve emoties te hoeven voelen. Het is ook vaak zo dat zulke meiden zo'n hekel aan zichzelf hebben dat ze er alles aan doen om ervoor te zorgen dat er letterlijk minder van hun is. Er is minder lichaam, dus kunnen ze anderen minder tot last zijn, is een veel gehoorde redenatie. 

En misschien is nog wel de belangrijkste reden van het niet-eten de controle in eigen handen hebben. Op andere gebieden in hun leven zijn er soms (vervelende) dingen gebeurd waar ze geen controle over hadden, of het gevoel hadden dat ze zelf geen controle hadden over de situatie. En waar kun je  nou beter de controle over behouden dan over de dingen die je (niet) eet? En het tellen van calorieën? Ook het gewicht speelt een rol, maar dat stukje is lastiger te controleren. Het lichaam is niet altijd voorspelbaar, en dat kan nog wel eens voor paniek zorgen.

Anorexia is een hele erge ziekte die je niemand toewenst, en ik denk dat deze ziekte nog wel eens wordt onderschat. Anorexia kan blijvende schade aanrichten en zelfs leiden tot de dood. Dit geldt ook voor de andere vormen van eetstoornissen.

Het is een psychische ziekte met lichamelijke (ernstige) gevolgen. Het vergt veel inspanning, motivatie en therapie om hier vanaf te komen. Daarbij is het belangrijk dat dat hele proces zo snel mogelijk in gang wordt gezet, want hoe langer iemand een eetstoornis heeft, hoe moeilijker het is om hier vanaf te komen. Het zal voor iedereen een zwakke plek blijven denk ik, maar helaas zijn er nog teveel vrouwen waarbij deze ziekte chronisch is. 
En denk niet dat dit iets is waar je met een opname van 2 weken zoals je wel eens ziet bij de celebs vanaf komt. Het genezen van een eetstoornis duurt eerder enkele jaren!
Onderzoek heeft aangetoond dat van alle mensen met een eetstoornis 55% er niet of maar gedeeltelijk vanaf komt. Dit is meer dan de helft mensen! Een grote valkuil hierbij is dat mensen met een eetstoornis vaak zelf ontkennen dat ze een eetprobleem hebben en er zelf ook de ernst vaak niet van in zien. Terwijl die ernst toch zeker aanwezig is. Veel van deze meiden zijn meesters in het liegen, bedriegen en verbloemen dan hun eetstoornis. Dus het is voor vrienden en familie vaak ook lastig om er (op tijd) achter te komen. 

Als je een eetstoornis vermoed bij iemand, zwijg hier dan zeker niet over! Het zal je niet in dank af worden genomen dat je er over begint en iemand 'beschuldigd' van het hebben van een eetstoornis. Maar uiteindelijk zal iemand je dankbaar zijn en zal zich gezien voelen. Hoe zou jij het vinden als je al 10 kg af was gevallen maar niemand durft er iets over te zeggen? En het gaat eigenlijk duidelijk niet goed met je, maar niemand neemt de moeite om naar je te vragen en hun zorgen uit te spreken. 


Als je er over begint, doe dit dan op een niet beschuldigende toon. Praat vanuit jezelf (ik zie dat je veel bent afgevallen, ik heb het gevoel dat het niet goed met je gaat etc.) en doe dit op een rustig moment onder 4 ogen. Zeg dat je je zorgen maakt en bied zelfs aan om samen met een huisarts te spreken. Laat je niet zomaar afwimpelen, zelf als ze boos wordt. Blijf rustig, vertel hoe jij je erbij voelt en laat haar merken dat je er voor haar bent. Als dat haar niet afkoelt, laat het er voor dat moment even bij, en kun je er op een ander moment misschien weer voorzichtig over beginnen. 'Voorzichtig' is overigens niet altijd de juiste insteek, want sommigen hebben echt grove en duidelijke taal nodig om tot ze door te dringen.


Dan tot slot heb ik nog een lijst met de mogelijke gevolgen van ondergewicht en ondervoeding. Nogmaals: een eetstoornis kan blijvende schade aanrichten aan je lichaam en leiden  tot de dood. Ik geloof dat 10% van de mensen met anorexia binnen zoveel jaar zijn overleden. Aan de lichamelijke gevolgen, of aan zelfdoding. Anorexia is de meest dodelijke psychische aandoening.


De mogelijke gevolgen van (ernstig) ondergewicht en ondervoeding:
*  Menstruatie blijft uit (onvruchtbaarheid)
*  Osteoporose (botontkalking)
*  Altijd koud hebben
*  Pijn bij het zitten
*  Donsbeharing over het hele lichaam en gezicht
*  Hartproblemen
*  Lage bloeddruk
* Trage verbranding
*  Laag kaliumgehalte (kan hartstilstand veroorzaken)
*  Grauwe, bleke huid
*  Depressie
*  Psychose
*  Slechte weerstand
*  Duizeligheid/ flauwvallen
*  Ernstige verzwakking
*  Haaruitval
*  Tanden kunnen uitvallen
*  Dwangneuroses
*  Suïcide
*  Chronische vermoeidheid
*  Lusteloosheid
*  Ogen gaan achteruit
*  Geheugen verslechtert
*  Concentratieproblemen
*  Spieren (dus ook het hart) en andere weefsels worden ‘opgevreten'
*  Organen verslechteren
*  Ernstige ondervoeding en/of ondergewicht kan zelfs lijden tot de dood.

Ik hoop dat jullie iets aan dit artikel hebben gehad en misschien iets meer de ernst van deze ziekte in zien. 
Voor meer informatie kun je kijken op de website van  stichting anorexia en boulimia nervosa.





2 opmerkingen: